Telewizja
Pracy i Zdrowia
 
 

Druk ZUS ZLA PDF Drukuj Email
10.10.2007

Zasady wystawiania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy

Hipolit Piętka
Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy jest faktycznie nakazem powstrzymania się ubezpieczonego od wykonywania pracy.

fPrzy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości, zgodnie z art. 53 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity z 2005 r. Dz.U. Nr 31, poz. 267 ze zm.), dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej są zaświadczenia lekarskie o czasowej niezdolności do pracy wystawione na druku ZUS ZLA. Przewidywaną datę porodu określa zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku, natomiast datę porodu potwierdza się odpisem aktu urodzenia dziecka.

Zasady wystawiania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 65, poz. 741 zmiana Dz.U. z 2006 r. Nr 1, poz.3).
Zaświadczenie lekarskie zawiera dane identyfikujące ubezpieczonego, któremu zostało ono wystawione, jego płatnika składek, wystawiającego zaświadczenie lekarskie i jego miejsce wykonywania zawodu oraz:
1) okres orzeczonej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej, numer statystyczny choroby ustalonej według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, kody literowe i wskazania lekarskie,
2) okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, datę urodzenia członka rodziny i jego stosunek pokrewieństwa z ubezpieczonym.

Zgodnie z par. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia, zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby lub konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, wystawia się wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.
Przy orzekaniu o czasowej niezdolności do pracy uwzględnia się stan zdrowia ubezpieczonego oraz rodzaj i warunki pracy.
Zaświadczenia lekarskie wystawia lekarz, lekarz dentysta, starszy felczer i felczer na okres, w którym ubezpieczony ze względu na stan zdrowia powinien powstrzymać się od pracy, jednak nie dłużej niż do dnia ponownego badania stanu zdrowia ubezpieczonego. Tak więc orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy jest faktycznie nakazem powstrzymania się ubezpieczonego od wykonywania pracy.
Starszy felczer i felczer może wystawiać zaświadczenia lekarskie o czasowej niezdolności do pracy jednorazowo do 7 dni, przy czym łącznie orzeczony okres niezdolności do pracy nie może być dłuższy niż 14 dni.

Zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy zgodnie z par. 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, może być wystawione na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. Natomiast, zgodnie z par. 3 ust. 1a, zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż czwartego dnia po dniu badania, jeżeli:
1) bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy,
2) badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej niezdolności do pracy.
Tak więc w przypadku, gdy ubezpieczony zgłosi się do lekarza w piątek w godzinach popołudniowych i lekarz w wyniku przeprowadzonego badania stwierdzi konieczność powstrzymania się od pracy z powodu choroby, to zaświadczenie lekarskie na druku ZUS ZLA może być na wniosek ubezpieczonego wystawione od poniedziałku, ponieważ sobota i niedziela są dniami wolnymi od pracy. Sytuacja taka może mieć również miejsce w przypadku soboty i niedzieli zbiegających się z innymi dniami ustawowo wolnymi od pracy.

Występują jednak przypadki, w których zachodzi potrzeba wydania orzeczenia o czasowej niezdolności do pracy za okres wsteczny. Z tych też względów w par. 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia przewidziano, że zaświadczenie lekarskie może być wystawione maksymalnie na okres 3 dni poprzedzających dzień badania, jeżeli wyniki badania wskazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy.
Natomiast lekarz psychiatra w razie stwierdzenia lub podejrzenia zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania, zgodnie z par. 3 ust. 3 wymienionego rozporządzenia, może wystawić zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy na okres wcześniejszy niż 3 dni poprzedzające dzień badania ubezpieczonego.

Zaświadczenie lekarskie stwierdzające pobyt ubezpieczonego w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej, zgodnie z par. 4 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, wystawia się nie później niż w dniu wypisania ubezpieczonego z tego zakładu. Funkcjonujące w szpitalach komórki ewidencji ruchu chorych czynne są od poniedziałku do piątku, natomiast część chorych wypisywana jest ze szpitala w niedzielę, z tych też względów zaświadczenie lekarskie może być wystawiane z datą piątkową.
W razie dłuższego niż 14 dni pobytu ubezpieczonego w zakładzie, zaświadczenie lekarskie wystawia się co 14 dni – w celu umożliwienia wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy lub zasiłku chorobowego.
Zaświadczenie lekarskie stwierdzające okres pobytu ubezpieczonego w szpitalu może być, na wniosek ubezpieczonego, wystawione także w terminie późniejszym. Sytuacje takie mają miejsce, gdy ubezpieczony przebywa w szpitalu np. w związku z wypadkiem komunikacyjnym i w dniu wypisu ze szpitala nie posiada przy sobie danych identyfikacyjnych pracodawcy. W przypadku wystawiania zaświadczenia lekarskiego za okres pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w terminie późniejszym, obejmującego również okres niezdolności do pracy przypadający po dacie wypisania z tego zakładu, przy orzekaniu o niezdolności do pracy przypadającej po wypisaniu z tej placówki, należy stosować zasady określone w par. 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Oznacza to, że zaświadczenie lekarskie wystawione za okres przypadający po pobycie w takiej placówce może obejmować nie więcej niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym zaświadczenie to jest wystawiane.

Występują często przypadki zatrudnienia u kilku płatników składek na ubezpieczenia społeczne jednocześnie. W par. 5 ust. 2 wymienionego rozporządzenia przewidziano, że na wniosek ubezpieczonego, lekarz leczący w tych przypadkach wystawia odpowiednią liczbę zaświadczeń lekarskich na druku ZUS ZLA.
Wystawienie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy dla kolejnego płatnika składek nie jest związane z wydawaniem nowego orzeczenia, lecz jest formalnym poświadczeniem już wydanego orzeczenia i może być wystawione w późniejszym terminie, a więc w tych przypadkach przepis par. 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia nie ma zastosowania. Ubezpieczony, przedkładając kolejnemu płatnikowi składek tak wydane zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy na druku ZUS ZLA, powinien złożyć oświadczenie o przyczynie wystawienia zaświadczenia bez zachowania terminów określonych w par. 3 powołanego rozporządzenia.
W razie zagubienia przez ubezpieczonego zaświadczenia lekarskiego, lekarz, który wydał zagubione zaświadczenie, na wniosek ubezpieczonego, sporządza wypis z kopii tego zaświadczenia.
Zgodnie z par. 6 ust. 1 rozp., w przypadku ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy trwa co najmniej 30 dni, lekarz leczący przed wydaniem kolejnego zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy winien ocenić, czy stan zdrowia uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rehabilitacji leczniczej. W razie wystąpienia takiej potrzeby wypełnia stosowny wniosek.
Aktualnie na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS kierowani są ubezpieczeni ze schorzeniami układu ruchu, układu krążenia, układu oddechowego oraz schorzeniami psychosomatycznymi.
Zgodnie z par. 6 ust. 2 wymienionego rozporządzenia, nie później niż na 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego, lekarz przeprowadza badanie ubezpieczonego i ocenia czy stan zdrowia ubezpieczonego uzasadnia:
1) zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego,
2) zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Stosownie do wyników tej oceny, lekarz prowadzący leczenie wystawia zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, informując ubezpieczonego o potrzebie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy.
Taki tryb postępowania pozwoli na ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy jeszcze w okresie pobierania zasiłku chorobowego.
Gdy zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA wydawane jest osobie uprawnionej do zasiłku chorobowego, po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, w polu 22 – „NIP płatnika” należy wpisać NIP ostatniego płatnika składek.

W przypadku wystawiania zaświadczenia ZUS ZLA osobie bezrobotnej uprawnionej lub nieuprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych, w polu 22 –„NIP płatnika składek” – wpisać należy NIP właściwego urzędu pracy.
Jeżeli zaświadczenie lekarskie wydawane jest rolnikowi, pole 22 „NIP płatnika” – pozostaje puste. Osobie zatrudnionej w służbie mundurowej, nieobjętej ubezpieczeniem chorobowym, w polu 04 „ubezpieczony w” należy wpisać kod 3 „inny” – dotyczy to żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy: policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby więziennej. Powyższy tryb stosuje się również do innych osób niepodlegających ubezpieczeniu chorobowemu, np. sędziów, prokuratorów itp.

Wprowadzenie dodatkowych informacji, tj. NIP ubezpieczonego, NIP płatnika składek, NIP zakładu opieki zdrowotnej, jest niezbędne dla prawidłowej identyfikacji tych podmiotów w Komputerowym Systemie Informatycznym ZUS, bowiem każde wydane zaświadczenie lekarskie jest rejestrowane w tym systemie. Prawidłowo wypełnione zaświadczenie lekarskie (ZUS ZLA) warunkuje dokonanie terminowej wypłaty należnego zasiłku chorobowego lub opiekuńczego.
Przepisy ustawy z 25 czerwca 1999 r. nie przewidują stosowania kodów w odniesieniu do absencji spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, wypadkiem przy pracy, chorobą zawodową. Miesięczny zasiłek chorobowy w tych przypadkach wynosi 100 proc. podstawy jego wymiaru. Zasady uznawania zdarzeń za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, wypadek przy pracy oraz choroby za chorobę zawodową określają odrębne przepisy. W tych przypadkach do zaświadczenia na druku ZUS ZLA należy dołączyć zaświadczenie wydane na zwykłym blankiecie stwierdzające, że niezdolność do pracy jest następstwem wypadku lub choroby zawodowej.

W zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokości, zgodnie z art. 57, podaje się z zastosowaniem następujących kodów literowych:
1) kod A – oznacza niezdolność do pracy powstałą po przerwie nieprzekraczającej 60 dni – spowodowaną tą samą chorobą, która była przyczyną niezdolności do pracy przed przerwą (kod ten jest niezbędny dla prawidłowego zliczania okresu wypłaty zasiłku chorobowego, bowiem do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzedniej niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekracza 60 dni),
2) kod B – oznacza niezdolność do pracy przypadającą w okresie ciąży,
3) kod C – oznacza niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu,
4) kod D – oznacza niezdolność do pracy spowodowaną gruźlicą,
5) kod E – zgodnie z art. 7 pkt. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r., kod ten stosuje się w przypadku niezdolności do pracy, która powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego (zatrudnienia), gdy niezdolność do pracy trwa bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego – i dotyczy on choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby. Zasiłki chorobowe w tych przypadkach wypłaca wyłącznie oddział ZUS.

Na pisemny wniosek ubezpieczonego w zaświadczeniu lekarskim nie umieszcza się kodu „B” i „D”
Zaświadczenie lekarskie wystawia się z dwiema kopiami:
1) oryginał zaświadczenia lekarskiego wystawiający zaświadczenie przesyła w ciągu 7 dni od dnia wystawienia zaświadczenia bezpośrednio do terenowej jednostki organizacyjnej ZUS,
2) pierwszą kopię zaświadczenia lekarskiego otrzymuje ubezpieczony, który zobowiązany jest w ciągu 7 dni doręczyć płatnikowi zasiłków zgodnie, z art. 62 ustawy. Niedotrzymanie tego obowiązku powoduje obniżenie o 25 proc. wysokości zasiłku przysługującego od 8 dnia orzeczonej niezdolności do pracy.
3) drugą kopię wystawiający zaświadczenie przechowuje przez okres 3 lat.
Kody literowe wpisuje się na oryginale i kopiach zaświadczenia lekarskiego, a numery statystyczne ustalone według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, tylko na oryginale i na drugiej kopii.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

W najnowszym numerze


 
cennik_reklam
Mediadaten